Van medicatie-eiland naar medicatie-zorgpunt

Het openbreken van de gesloten kring en het versterken van de interne multidisciplinaire liaison vormden voor 2011 de essentiële uitgangspunten van de ziekenhuisapotheek. Ons zorgaanbod moet zich aanbieden onder een gewijzigde vorm: van medicatie-­eiland evolueren naar een medicatiezorgpunt. De patiënt heeft recht op een snelle, correcte en kwaliteitsvolle levering van onze diensten en zorg, dit is onze uitdaging.

In het verleden al verstrekten de ziekenhuisapothekers geneesmiddeleninformatie op patiëntenmaat aan artsen en verpleegkundigen, maar dit werd een meer zichtbare aanwezigheid van de ziekenhuisapotheker op de afdeling. Dit legde meteen de basis van de klinische farmacie, een absoluut noodzakelijke ontwikkeling dankzij het goedgekeurd apotheekproject, gesubsidieerd door de overheid sinds 2010. Artsen en verpleegkundigen van de dienst orthopedie creëerden een optimaal draagvlak voor het enthousiasme van onze collega's. Deze ontwikkeling wekte interesse en wederzijdse waardering voor dit werk. De klinische farmacie is nu een onmisbaar onderdeel van de kwaliteitszorg en zal in 2012 dan ook verder uitgebouwd worden.

De geneesmiddelendistributie onderging een metamorfose met de verdere uitrol van het elektronisch voorschrift op meerdere verpleegeenheden. Gesteund in zijn opmars door een enthousiast team van medewerkers op de betrokken afdelingen en de stuwende kracht van de ziekenhuisapothekers en hun projectleider. Het is een nieuw en onmisbaar concept geworden op de weg naar meer kwaliteit en minder fouten bij de geneesmiddelenzorg.

De daadwerkelijke aanwezigheid en permanentie van een ­ziekenhuisapotheker bij de oncologische bereidingen is eveneens een noodzakelijke ontwikkeling in onze kwaliteitszorg.

Bij de magistrale bereidingen werd meteen een grote stap ­gezet. Het schrijven is vervangen door het digitaal invoeren van gegevens. Dit is meer dan een administratief hulpmiddel, maar ­omvat ook werkprotocollen en elektronische weegregistratie. Een onmisbare verbetering door de geïntegreerde controle zodat fouten tijdens de bereiding gedetecteerd worden. De hefboom was de inzet van de jongere collega's en van de ziekenhuisapotheker in opleiding. Het systeem zal in 2012 nog verder verfijnd en verbeterd worden met aangepaste programma's.

De ziekenhuisapotheker in (lange) opleiding is een bijzonder welkome, waardevolle en drijvende kracht, die getuigt van een solide aanpak bij taakgeoriënteerde problemen. Deze inzet getuigt ook van een teamgerichte i.p.v. een individualistische aanpak en onderschrijft de kwaliteit van de nu verlengde opleiding.

Samenwerkingen tussen apotheek, zorgverleners en aankoopdienst

Het Comité Medisch Materiaal mocht haar activiteiten uitbreiden en de meerwaarde op haar terrein alvast consolideren in een aantal geslaagde realisaties: uitbreiding van thema's, grondige analyses en een vooruitstrevende kijk op de noodzakelijke evoluties en aanpak op het terrein van medische hulpmiddelen.

Verhoogde veiligheid stond centraal in de benadering van alles wat met prikken te maken heeft.

Kostenbewustzijn bij zorgverstrekkers werd gestimuleerd door het verspreiden van financiële informatie, met de steun van artsen, departements- en diensthoofden. Deze open geest voor verandering heeft dan ook geleid tot een aantal contracten met belangrijke budgettaire gevolgen. Financieel werden de grenzen aldus verlegd via onderbouwde en geslaagde aanbestedingen.

De afgeronde aanbesteding van het afdekmateriaal voor het operatiekwartier was een voorbeeld van een geslaagde samenwerking tussen comité, artsen, aankoopdienst en apotheek.

Ditzelfde verhaal werd ook met het Medisch Farmaceutisch 
Comité herhaald. Contracten hebben ook hier geleid tot nood­zakelijke financiële besparingen, gezien de steeds krimpende overheidsmiddelen die ter beschikking gesteld worden. Dit comité gaf voldoende impulsen om een consolidatie tussen de campussen gestalte te geven op het gebied van genees­middelenkeuze en kostenbeheersing.

Verbeteringstrajecten

De noodzakelijke financiële analyses kaderen in de evolutie naar het transparanter maken van de financiële stromen binnen de ziekenhuisapotheek. De aanwerving van een stafmedewerker-economist voor de apotheek is "verdienstelijk" en heeft reeds een duidelijke stempel gedrukt, vertaald in contracten, ­offertes en analyses. Het is trouwens onwaarschijnlijk om nieuwe en vooral noodzakelijke initiatieven in de apotheek te kunnen nemen die niet voldoende ondersteund worden met financiële informatie.

Er werden noodzakelijke stappen gezet in een verbeteringstraject van o.m. voorschriften voor verdovende middelen. De medewerking en samenwerking met de artsen en de verpleegkundigen is de essentiële en resultaatgerichte vector.

Interne contacten met het verpleegkundig departement werden aangescherpt met het oog op wederzijdse positieve beïnvloeding en een zekere gelijkgestemdheid.

De eigen productie van antiseptica werd medio 2011 definitief stopgezet, dit omwille van de niet-conformiteit van de bereidingszone, het nijpend plaatsgebrek en de beschikbaarheid op de markt van steriele oplossingen voor eenmalig gebruik die de kwaliteit van de multidosis oplossingen ver overstijgen.

Frank Vancoillie
Hoofdapotheker-­directeur